ASATRU - czyli nordyccy bogowie i my

Wstęp i kalendarze

 

Linki po lewej stronie opisują obchodzone przez nas święta. To popularna wersja współczesnego kalendarza asatryjskiego - święta wiążą się tutaj ze zmianami zachodzącymi w przyrodzie jak również upamiętniają ważne dla nas wydarzenia z przeszłości, np dokonania bohaterów znanych nam z sag. Natomiast ze źródeł historycznych (Edda, Heimskringla, sagi) posiadamy informacje jedynie o 3 świętach. Są to: Jule, święto letnie i święto zimowe. (Ludzie na północy rozróżniali wówczas prawdopodobnie tylko 2 pory roku). Nie jesteśmy w stanie precyzyjnie wyznaczyć dat tych świąt. Wiemy, że w zależności od warunków przyrodniczych oraz ekonomicznych obchodzono je w różnych terminach. Np na południu okres Jule przypadał między 5.XII a 6.I, na północy między 20.XII a 20.I a w Laponi dopiero w lutym, po zakończeniu wędrówek reniferów. Termin zależał między innymi od warunków pogodowych, od których z kolei uzależnione były morskie podróże, rolnictwo i myśliwstwo. 

Skandynawowie korzystają z tzw primestav. Ich nazwa pochodzi od staronordyckiego słowa prim oznaczającego ksieżyc w nowiu. Nazywane są również kalendarzami runicznymi, chociaż to nie do końca to samo. Kalendarze runiczne podzielone są na siedmiodniowe tygodnie, w których każdy dzień oznaczony jest inną runą pochodząca z Futharku Młodszego. Do tego dołożone są jeszcze 3 runy dodatkowe. Najstarszy odnaleziony kalendarz runiczny pochodzi z XIIw natomiast najpopularniejsze są te z XV-XVIw. Do dziś można kupić repliki takich kalendarzy oraz primstav w skandynawskich muzeach. Primstav również podzielone są na dni i dodatkowo ozdobione symbolami oznaczającymi zjawiska przyrodnicze lub jakąś aktywność np. rolniczą. W Norwegii znaleziono około 650 egzemplarzy datowanych na XIV-XVIIIw.  Jak widać na zdjęciu poniżej są to długie i wąskie deseczki. (Długość 50-80cm, szerokość 4-6cm)

primestav

Jedna strona oznacza lato i zaczyna się 14 kwietnia a kończy 13 pażdziernika. Druga strona to zima - od 14 października do 13 kwietnia. Asatryjczycy z Norwegii korzystają własnie z primstav i terminy świąt wyznaczają tak, jak robili to ich przodkowie. (Mimo iż znalezione primstav pochodzą już z czasów chrystianizacji to pogańskie wpływy są widoczne i tradycja ta do dziś kultywowana jest wśród większości skandynawskich pogan).

W latach 70tych amerykańska organizacja Asatru Free Assmebly opracowała kalendarz, oparty na wiccańskich 8 sabatach. Są to święta solarne i lunarne natomiast opisy blotów, które znajdujemy w sagach nie mają nic wspólnego z kultem słońca czy księżyca. W różnych regionach świętowano w różnych terminach, co związane było to najprawdopodobniej z rolnictwem, łowiectwem i wyprawami handlowymi a nie wyznacznikami astronomicznymi. 

20 lat póżniej organizacja Ring Of Throth naprawiła "wiccański błąd" wracając do 3 świąt wspominanych przez Snorriego. Dodali jednak również te wydarzenia, które wydawały im się istotne lub wręcz przełomowe w rocznym cyklu, które przetrwały przez wieki w folklorze i mają znaczenie również dla współczesnych. 

Później, przez Asatru Alliance zostały dodane jeszcze tzw. święta bohaterskie, które wypadały zazwyczaj 9-tego dnia każdego miesiąca i upamiętniały czyny, o których możemy przeczytać w sagach.

Wzbogacony o dodatkowe święta kalendarz jest ciągle dobrym kalendarzem, jeśli jesteśmy świadomi tego ile jest w nim zapożyczeń oraz zdajemy sobie sprawę z różnicy pomiędzy cyklem roku związanym z rolnictwem czy rybołóstwem (czyli cyklem wyznaczanym przez pracę i czynniki naturalne) a rokiem astronomicznym.

Primstav z XVIIw, odnaleziona w Hallingdal, w Norwegii.

Graphic: Vrede Vyrd, Coding: Hieroglif 2012 ©