Bogowie skandynawscy czy ogolnogermanscy...

Bogowie skandynawscy czy ogolnogermanscy...

Postprzez Ulf » wtorek, 9 października 2012, 19:53

Temat ten od dlugiego czasu zajmuje juz badaczy a jest na tyle ciekawy ze i sam postanowilem przyjrzec mu sie nieco blizej...

Przeniesmy sie wiec 2 tys. lat w przeszlosc...
Gdzies tam daleko w piaskach pustyni ktos tam niezbyt dawno ukrzyzowal jakiegos kolejnego zydowskiego proroka. W Galii od ponad prawie stu lat rzadza Rzymianie oddzieleni rzeka Ren od swoich wschodnich sasiadow, Germanow.
W Brytanii panuje rowniez rzymski porzadek, zaklocany czasami utarczkami z miejscowymi Celtami i Piktami.
O Anglosasach nikt tu jeszcze nie slyszal. Horsa i Hengist przybija do tych brzegow dopiero za 500 lat. Na Islandii hula tylko wiatr, ani sladu skaldow, czy wojownikow w dlugich lodziach, Thursy i Elfy drzemia sobie spokojnie w swoich skalach, gorach i drzewach - przebudza sie dopiero za 700 lat. W w poludniowej Skandynawii, gdzies tam na koncu znanego swiata podobno zadomowili sie Swionowie, zas tego co sie dzieje w polnocnej czesci nie wie nikt. No moze za wyjatkiem Snorriego, ale on urodzi sie dopiero i opisze to za 1000 lat.
A na terenach dzisiejszej Polski zyja sobie spokojnie juz od wielu lat Goci, Wandalowie, Burgundowie i Kwadowie i potrwa to jeszcze lat 400...

Tak wlasnie wygladala Europa w momencie gdy pewien rzymski senator i historyk kreslil pierwsze slowa swego dziela :
Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur...

Co prawda sam Tacyt, bo to o niego chodzi, nigdy w rzeczonej Germanii nie byl, ale opieral sie prawdopodobnie na innych autorach ktorych dziela nie przetrwaly do dzisiejszych czasow. Mozna przypuszczac ze zbieral tez wiadomosci z pierwszej reki od osob ktore w Germanii bywaly.
Jakie wiec informacje docieraja do nas z tamtych zamierzchlych czasow?
Miedzy innymi rowniez i te dotyczyace germanskich bogow i kultu religijnego z nimi zwiazanego.
I jakkolwiek bysmy nie podchodzili do dzisiejszego Asatru, jest rzecza bezsporna ze wspolczesni asatryjczycy czcza tych samych bogow co ich germanscy przodkowie, dwa a moze i wiecej tysiecy lat temu i choc samo Asatru powstalo w latach 70 na Islandii, sama tradycja Asa-tru, czyli wiernosc Asom, wiernosc germanskim bogom, siega daleko wstecz do samych poczatkow kultury germanskiej.

Przyjrzyjmy sie wiec blizej co pisze Tacyt o dawnych wierzeniach Germanow.

W rozdziale 2 Germanii znajdujemy taki opis:

Celebrant carminibus antiquis, quod unum apud illos memoriae et annalium genus est, Tuistonem deum terrae editum. Eius filium Mannum, originem gentis conditoremque, Manno tres filios adsignant, e quorum nominibus proximi Oceano Ingaevones, medii Herminones, ceteri Istaevones vocentur.“

"Starymi piesniami, ktore sa ich jedyna forma wspomnien i przekazu historycznego, swietuja ku czci Tuisto, boga stworzonego przez ziemie. Jego synem jest Mannus, przodek calego narodu, i ktoremu przypisuja trzech synow od ktorych imion wzieli nazwe najblizsi Oceanu Ingaevnowie, srodkowi Hermionowie i pozostali Istaveonowie."


Nazwy tych plemion i geograficzne polozenie zamieszkalych przez nie terenow, potwierdza rowniez Pliniusz Starszy w zachowanych fragmentach swojej Historia Naturalis:

„Incipit deinde clarior aperiri fama ab gente Ingvaeonum, quae est prima in Germania (…)
Alterum genus Ingvaeones, quorum pars Ciermbri, Teutoni ac Chaucorum gentes“


Zacznijmy wiec od najbardziej znanego plemienia Ingwaonow, ktore jest w Germanii najwazniejsze (…) Innym rodzajem sa Ingvaonowie, do ktorych zaliczamy plemiona Cymbrow, Teutonow i Chaukow“


Rowniez nazwy innych plemion sa potwierdzone przez Pliniusza i Pompejusza Melle:


„mediterranei Hermiones, quorum Suebi, Hermunduri, Chatti, Cherusci“
(Pliniusz)
posrodku mieszkaja Hermionowie do ktorych zaliczamy Swebow, Chattow i Cheruskow


„ultra ultimi Germaniae Hermiones „
(Pomponiusz Mela)
poza Hermionami na krancach Germanii.



Wydawaloby sie, ze wszystkie wymienione powyzej nazwy maja malo wspolnego z pozniejszymi prawie o 1000 lat skandynawskimi sagami, historiami z Edd i z opisanymi tam bostwami. Ale pierwsze wrazenie bywa czesto mylace.
Bo kimze jest ten dziwnie brzmiacy Tuisto/Tuisco, pierwsza zywa istota? (pisownia w zaleznosci od manuskryptu). Jego imie zawiera w sobie stary jeszcze pragermanski zrodloslow *twis- „dwa, *twis-ta „dwudzielny“ pobrzmiewajacy rowniez we wspolczesnym angielskim twice, niemieckim zwitter, oznaczajacym cos podwojnego ( a w jez.niemieckim dodatkowo hermafrodyte, dwuplciowca – ze staroniemieckiego zwisc, srednio-wysoko-niemieckiego zwisch i anglo-saskiego twisc).
A ktoz wystepuje w spisanych ponad tysiac lat pozniej, ale niewatpliwie opierajacych sie na o wiele starszej tradycji ustnej, skandynawskich Eddach jako pierwsza zywa istota ? Oczywiscie Ymir.
Ymir, ktorego imie oznacza dokladnie to samo co Tuisto/Twisco – podwojny, dwuplciowiec.

Mannus – syn Tuisto, jak dowiedli jezykoznawcy nie ma nic wspolnego z nordyckim Manim, ale za to bardzo duzo ze starogermanskim Mannaz (czlowiek/ludzie ) i jest prawdopodobnie jego zlatynizowana forma. Czyli mamy pierwotne bostwo i ludzi , podzielonych na trzy glowne grupy plemienne z kultem swych mitycznych protoplastow i noszace pochodzace od nich nazwy.
Dla osob znajacych chocby pobieznie sredniowieczna literature skandynawska, juz nazwa pierwszego z plemion wymienionych przez Tacyta w przytoczonym powyzej fragmencie, czyli Ingwaonowie i ich mityczny przodek Ingwi , zapewna brzmia znajomo. Tak, to ten sam Ingvi ktory jest wspominany w pozniejszej o 1000 lat Yngling-Saga, jako przodek szwedzkich wladcow, ten ktory w poganskim jeszcze sredniowieczu byl szczegolnie czczony na terenie dzisiejszej Szwecji. W 10 rozdziale tej sagi pojawia sie on nam jako Yngvi, a w 11 juz pod swoim pelnym imieniem Yngvi-Freyr, ojciec Fjölnira.
Yngviego/Inga jako przodka szwedzkich krolow wymienia tez Saxo Grammaticus w swoim napisanym w X wieku dziele Gesta Danorum. U niego nazywa sie on Frö.
Z ciekawym okresleniem mozna sie spotkac w eposie bohaterskim Beowulf napisanym w VII wieku. Otoz krol Hrodgar do ktorego przybyl Beowulf, nazywany jest Frean Ingwina ( Pan/wladca Ingwionow).

Echa pochodzenia Freya z terenu polnocnych Niemiec, czyli okolic Plw.Jutlandzkiego uznawanego za miejsce powstania najstarszej plemiennej kultury germanskiej ( przypominam, ze stad wlasnie pochodzili Cymbrowie, Teutoni i Ambronowie, ktorzy juz na poczatki I wieku p.n.e sprawili Rzymianom duze klopoty na ich wlasnym podworku ), znajdujemy tez w pochodzacym z X wieku anglo-saskim poemacie runicznym.
Oznacza to ze swiadomosc wspolnego wszystkim ludom germanskim panteonu byla mocno zakorzeniona w owczesnym polnocnym swiecie.

Czytamy wiec co nastepuje o runie Ingwaz, jednej z trzech jednoznacznie „boskich“ run wystepujacych w Futharku:

Ing wæs ærest mid Eástdenum
gesewen secgum, oð he síððan eást
ofer wæg gewát. wæn æfter ran.
þus Heardingas þone hæle nemdon.


Ing byl najpierw wsrod wschodnich Dunczykow widziany, az na wschod za morze wyruszyl. Jego woz podazyl za nim. Tak Heardingowie zwali swego bohatera.


Ciekawa rzecza jest wspomniany w przedstawianym urywku poeamatu runicznego woz Inga, ktory podazyl za nim za morze. Z tego wzgledu ciekawa, ze w jednej z islandzkich sag z XIV wieku, a dokladniej krotkiej historii zwanej þáttr - Ögmundar þáttr dytts ok Gunnars helmings, mamy dokladny opis swieta/procesji poswieconej Freyrowi, podczas ktorego posag tego boga objezdza na przystrojonym wozie uprawne ziemie by zapewnic obfite plony i dobrobyt ludziom. Jak wiadomo z mitologii Freyr pochodzil u boskiego rodu Wanow, a ci byli w przeciwienstwie do Asow mocno zwiazani z ziemia i kultem plodnosci. Kojarzeni byli z pokojem i bogactwem.
Rowniez i u wczesniejszego o ponad 1000 latTacyta od ktorego rozpoczelismy nasze rozwazania o wspolnym panteonie i mitologii ludow germanskich, mamy opis swieta zwiazanego z kultem plodnosci i ziemii w czasie ktorego panowal „bozy pokoj“.

Ale o tym i o wielu innych czasami zaskakujacych rzeczach nastepnym razem, bo temat jest obszerny i w jednym czy nawet dwu postach zamknac sie go nie da. Czyli krotko mowiac - dalszy ciag nastapi ]:D

Na zakonczenie mala ciekawostka :) Popularne w polnocnej Europie i nadal chetnie uzywane imiona takie jak Ingo/Inga, Ingolf (wilk Inga), Ingrid (piekno Inga), Ingmar ( slawa Inga), Ingvar ( straznik Inga) jak i … rosyjskie Igor, sa wspolczesnym dziedzictwem tego germanskiego boga.
Ulf
 

Re: Bogowie skandynawscy czy ogolnogermanscy...

Postprzez KozioU » wtorek, 9 października 2012, 21:17

@]:D

I niech nam tu neopoganie nie wyskakują z tym, że nie mamy ciągłości przekazu! ];)
A furore Normanorum libera nos, O Domine!
Avatar użytkownika
KozioU
 
Posty: 1338
Dołączył(a): środa, 9 marca 2011, 00:54
Lokalizacja: Warszawa

Re: Bogowie skandynawscy czy ogolnogermanscy...

Postprzez Thordis » wtorek, 9 października 2012, 21:45

Noooo! Rzeczywiście kawał dobrej roboty! Fajnie, że ktoś to w końcu opracował sensownie "w pigułce", bo kwestia jest naprawdę ciekawa i dobrze tę ciągłość udowadnia.
Thordis
 
Posty: 1155
Dołączył(a): sobota, 7 maja 2011, 11:43
Lokalizacja: Gdynia

Re: Bogowie skandynawscy czy ogolnogermanscy...

Postprzez scramasax » wtorek, 16 października 2012, 19:56

Ciekawe... kiedy będzie więcej :) aha... I źródła, wykłady są ok, ale to nie to samo co samodzielne przekopanie się przez materiał
scramasax
 
Posty: 26
Dołączył(a): wtorek, 9 października 2012, 08:18
Lokalizacja: Lublin

Re: Bogowie skandynawscy czy ogolnogermanscy...

Postprzez Ulf » wtorek, 16 października 2012, 20:33

Zrodla ? Wszystkie sa podane w tekscie. Nic tylko sie w nich zanurzyc ]:D
A poniewaz sa to moje wlasne przemyslenia, i to wlasnie na podstawie zrodel - troche to zawsze trwa zanim mysli rozbiegane upchnie sie w nastepnej czesci, aby nadawalo sie to wogole do czytania...
Ulf
 

Re: Bogowie skandynawscy czy ogolnogermanscy...

Postprzez Fenrir » środa, 17 października 2012, 08:50

Naprawdę, bardzo ciekawe, z niecierpliwością czekam na ciąg dalszy. Fajnie, że podjąłeś ten jak by nie patrzyć trudny temat.
Avatar użytkownika
Fenrir
 
Posty: 24
Dołączył(a): piątek, 25 marca 2011, 01:09


Powrót do Historia

Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość

cron